Niets zo demotiverend als een net leeggehaalde vaatwasser opentrekken en denken: bah. Bij ons gebeurde het vorige zomer voor het eerst echt heftig — een muffige, licht-zwavelachtige walm die zelfs door dichte glazen heen leek te kruipen. Ik had geen idee waar het vandaan kwam, en zoals dat gaat: één probleem-vaatwasser maakt een avond bekvechten over wie de filter ook alweer “voor het laatst” had schoongemaakt.
Na een paar weken proberen, vragen aan een installateur en een heleboel YouTube-filmpjes hierbij de zeven stappen waarmee onze vaatwasser weer fris ruikt. Volg ze in volgorde — meestal hoef je niet alle zeven door, maar bij hardnekkig stank werkt de combinatie wel.
1. Maak het bodemfilter écht schoon
Negen van de tien stinkende vaatwassers beginnen hier. Onderin zit een rond filter dat je linksom losdraait. Onder dat filter ligt nog een grover zeefje. Beide eruit, in heet water met een scheut afwasmiddel laten weken, en met een oude tandenborstel ook de gleufjes nareinigen. Reken op een uur per maand voor wie elke dag draait. Bij ons lag er een complete plak rijst plus uiensnippers — niet bepaald een aangename ontdekking, maar wel direct de boosdoener.
2. Sproei-armen ontstoppen
De ronddraaiende sproei-armen onderin en bovenin hebben kleine gaatjes waar water uit spuit. Die slibben dicht met kalk en etensresten. Demonteer ze (meestal een kwartslag draaien of een schroefje los), spoel ze door onder kraanwater en peuter dichtgeslibde gaatjes los met een tandenstoker of paperclip. Pas op: dit is precies de stap die mijn man drie keer “later” zei voordat hij merkte hoe vies het was.
3. Het deur-rubber en de onderrand
Onder de rubberen afdichting rondom de deur, en op de onderrand vlak boven de vloer, verzamelen zich etensresten die nooit wegspoelen. Trek het rubber voorzichtig opzij en veeg de groef schoon met een vochtige doek met soda-water. Dit is de plek waar muffige geuren ontstaan zonder dat je het ziet. Eén keer per maand twee minuten werk.
4. Leeg-programma draaien met azijn of soda
Plaats een kommetje schoonmaakazijn (of een grote kop natriumcarbonaat, dat is “wasdoda” uit de drogist — niet “baking soda”) in het bovenrek. Draai een leeg programma op de hoogste temperatuur. De azijn lost kalk en vetfilm op, soda neutraliseert geurtjes. Niet alle twee tegelijk gebruiken — die reageren met elkaar — maar wel afwisselend, één keer per maand.
5. Controleer of de afvoerslang niet klemzit of laag hangt
De afvoerslang moet onderweg naar de sifon eerst omhoog gaan en dan pas dalen — een soort lus. Als de slang plat over de vloer ligt, kan vuil water terugstromen vanuit de gootsteen-sifon. Dat geeft een typische riool-achtige geur. Bij ons stond er ooit een doos koffiecups bovenop de slang waardoor de lus was verdwenen. Vijf seconden werk en het probleem was weg.
6. Vaatwasserreiniger één keer per kwartaal
Merken als Finish, Calgonit en de huismerken van Albert Heijn en Jumbo verkopen specifieke vaatwasserreinigers — een flesje vloeistof dat je ondersteboven in het bestekrek hangt of een tabletje dat je los inwerpt, plus een heet programma. Voor een paar euro doet het effectief wat azijn ook doet, maar wat agressiever tegen aangekoekte vetlaag in de pomp die je zelf niet bereikt.
7. Deur tussen draaibeurten open laten
De simpelste preventie. Als de vaatwasser klaar is en je hebt hem leeggehaald, zet de deur dan op een kier. De binnenkant droogt dan volledig in plaats van langzaam te broeien tot een vochtige geur ontstaat. Wij hebben hiervoor afgesproken dat wie hem leeghaalt, hem ook openzet. Eerlijk verdeeld, en het scheelt echt.
Mocht na al deze zeven stappen het probleem terugkomen, dan ligt het waarschijnlijk in de pomp of het flexibele afvoerstuk — en is een monteur (of een nieuwe vaatwasser, als het apparaat al tien jaar oud is) de eerlijker route. Maar in 95% van de gevallen is dit lijstje voldoende. Ons huis ruikt sindsdien weer naar kookkruiden, niet naar versleten afwas. Beterschap.
